«تئاتر» کارزاری است که «سوپراستارهای سینما» را غافلگیر میکند
به گزارش سینما رسانه، سید جواد هاشمی، بازیگر و کارگردان باسابقه، در گفتوگو با این سایت خبری با تحلیل دقیق تفاوتهای فنی میان بازی در صحنه و مقابل دوربین به بررسی جایگاه تئاتر در تربیت بازیگران میپردازد.
هاشمی، درباره تفاوت ماندگاری در سینما و تئاتر گفت: «اگر هنر بازیگری را یک ساختمان تصور کنیم، زیربنای آن باید با تئاتر شکل بگیرد تا این برج دچار آسیب نشود و با زلزله نابود نشود. با گذر زمان ثابت شده است، کسانی که از دوران نوجوانی با تئاتر کار خود را شروع کردهاند، ماندگاریشان در سینما بسیار بیشتر بوده است.»
او افزود: «دلیل این امر در عمق آموزش است. بهترین فیلمنامهنویسان و کارگردانان، پیش از آن نمایشنامه نوشتهاند و بهترین بازیگران سینما، کسانی هستند که حتماً روی صحنه تئاتر بودهاند. بازیگری کار سادهای نیست؛ ما آدمهایی را میبینیم که ممکن است «مانکن» باشند و وارد سینما شوند، اما چون بازیگری عمیق ندارند، نمیتوانند بر مخاطب اثرگذار باشند. تئاتر است که بازیگر را عمیق میکند.»
این هنرمند با تاکید بر شناخت شناسنامه هنری هنرمندان گفت: «باید شناسنامه هنرمندان بزرگ را بررسی کرد؛ بسیاری از آنها استخوانشان روی صحنه تئاتر نرم شده تا به جایگاه فعلی برسند. برای مثال، اصغر فرهادی هم تئاتر کار کرده و ادبیات نمایشی را از تئاتر شروع کرده تا به اسکار برسد. در سطح جهانی نیز پیتر بروک همین مسیر را طی کرده است.»
هاشمی با اشاره به دشواریهای انتقال از تئاتر به سینما بیان کرد: «کسانی که از سینما وارد تئاتر میشوند، گاهی دچار اشتباهاتی بزرگ میشوند، اما کسانی که از تئاتر به سینما میآیند، اگر مسیر را درست طی کنند، موفقترند. در مقابل، برخی سوپراستارهای سینما وقتی روی صحنه تئاتر میآیند، متوجه میشوند که اینجا کارزاری است که نمیتوان به راحتی در آن موفق شد. برخی از بازیگران بزرگ تئاتر نیز در تئاتر بینظیر بودند اما در برابر دوربین با چالش مواجه شدند.»
این بازیگر سینما و تئاتر افزود: «در سینما با ابعاد پرده بزرگ، کلوزآپها و فاصلهای که بازیگر باید درک کند، همه چیز تغییر میکند. یک بازیگر باید فاصله میان صحنه و جلوی دوربین را درک کند. این تفاوتها شامل شانس، اقبال، چهره و فیزیک هم میشود. برای مثال، مرجان قمری در تئاتر بینظیر است و من در ۹۰ درصد نمایشهایم با او کار کردهام اما در سینما، اگرچه حضور شگفتانگیزی داشته، اما به دلیل ماهیت متفاوتِ سینما که به نوعی «مانکن بودن» یا تفاوت در قواره و جنس بازی را میطلبد، حضور مداوم و متفاوت او با فضای تئاتریاش فرق دارد.»
کیانیان برای تئاتر بهتر است؛ پرستویی برای سینما
او تاکید کرد: «اگر بخواهیم مابین بازی پرویز پرستویی و رضا کیانیان را مقایسه کنیم، باید بگوییم آنها از زمین تا آسمان با هم متفاوتاند. رضا کیانیان برای تئاتر بهتر است و پرویز پرستویی برای سینما. هر دو عالی هستند، اما در سینما پرویز پرستویی هم شما را میخنداند و هم میگریاند، در حالی که شاید رضا کیانیان در سینما این توانایی را به آن شکل نداشته باشد؛ اما در صحنه تئاتر، رضا کیانیان به راحتی میتواند این کار را انجام دهد. این همان فاصلهای است که برخی بازیگران در تئاتر تجربه میکنند.»
این هنرمند با اشاره به تجربیات خود در کانون تربیتی-فرهنگی «حُر» از سال ۱۳۶۲بیان کرد: «من به عنوان مدرس، همیشه سعی کردهام به هنرجویانم بیاموزم که چگونه جلوی دوربین زندگی کنند. نسل کانون حُر را ببینید؛ آنها یاد گرفتند که بازیگر باید اثرگذار باشد.»
او ادامه داد: «وقتی بازیگری مثل پرویز پرستویی در نقشهای مختلف، ظرفیتهای متفاوت خود را نشان میدهد، یعنی او پتانسیلهای نقش را به خوبی میشناسد. تفاوت بین یک بازیگر معمولی و یک بازیگر بزرگ در همین است که او بتواند با ممارست، از یک شخصیت به شخصیت دیگر، از یک حالت به حالت دیگر مانند تغییر از یک نقش معمولی به یک نقش مقتدر یا متفاوت دست پیدا کند.»
سیدجواد هاشمی در پایان سخنانش گفت: «برخی بازیگران در تئاتر بسیار قدرتمندند اما در مقابل دوربین همان چیزی نیستند که انتظار میرود و بالعکس این موضوع هم وجود دارد و این نشان میدهد که بازی هر کس در یک فضای خاص، معنای متفاوتی پیدا میکند.»
